لێوەکۆڵینەوە (Periodontology)

لێوەکۆڵینەوە لقێکی زانستی ددانپزیشکییە کە لێکۆڵینەوە لە کێشەکانی پەردەی ددان (periodontium) دەکات، کە ئەو پێکهاتانەن دەور و پشتی ددان و چاندنی ددان (implants) دەگرن و پشتیوانییان دەکەن. ئەم بەشە نەخۆشییەکانی دەم و ددان دەستنیشان دەکات و چارەسەریان دەکات، هەروەها دڵنیایی دەدات لە کوالیتیی باشی باری تەندروستی دوای چارەسەر. پڕۆگرامی خوێندنی ئەم بەشە بریتییە لە دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پەردەی ددان.

خزمەتگوزارییە کلینیکییەکان لە بەشەکەمان لە پڕۆگرامی خوێندنی پێش-دەرچوون و دوای-دەرچوون ئەنجام دەدرێن. سەلامەتی هەردوو نەخۆش و ددانپزیشکان لە پێشینەی کارە کلینیکییەکانماندایە.

بەشی لێوەکۆڵینەوە ڕێنمایی و ئەزموونی کلینیکی پێشکەش دەکات سەبارەت بە هۆکار، دەستنیشانکردن، خۆپاراستن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پەردەی ددان لە گەورەساڵاندا.

ئامانجی بەشەکە دابینکردنی بناغەیەکی پەروەردەیی بەهێزە لە لێوەکۆڵینەوەدا بۆ خوێندکارانی پێش-دەرچوون و دوای-دەرچوون بۆ کارەکانی داهاتوویان لە ددانپزیشکیدا و بەشداریکردن لە زانیاری نوێ لە ڕێگەی توێژینەوەی بنەڕەتی و کلینیکی لە لێوەکۆڵینەوەدا.

ئەرک (Mission) ئەرکی بەشی لێوەکۆڵینەوە بریتییە لە: پەروەردەکردنی ددانپزیشکان، پسپۆڕانی لێوەکۆڵینەوە و ئەکادیمیستەکان بۆ پەیڕەوکردنی بەها جیهانی و ڕەوشتییەکان، بەدەستهێنانی زانیاری و تەکنیکە هاوچەرخەکان، و سەرپەرشتیکردنی تەندروستی ددانی هاووڵاتیانمان، کارکردن وەک پسپۆڕانی بوارەکە بە هەستەوە بۆ تەندروستی گشتی و کوالیتیی ژیان، داهێنانکار بن و گرنگیی خزمەتگوزاری کەسی بزانن و هەستی پابەندبوون بە ئەستۆ بگرن. ئەرکی ئێمە بەرهەمهێنانی زانیارییە بۆ مرۆڤایەتی و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی چاودێری تەندروستی ددانە بە تیمی تەندروستی داهێنەر و دڵسۆزمان.

مەشقدان بە خوێندکاران لەسەر ڕێبازە جیاوازەکان بۆ پاراستنی ددانی سروشتی بە ڕێگریکردن و کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییەکانی دەم و ددان لەسەر ئاستی تاک، خێزان و کۆمەڵگا و پڕچەککردنی خوێندکاران بە زانیاری و لێهاتوویی لەسەر دەستنیشانکردن و بەڕێوەبردنی نەخۆشی/بارودۆخەکانی پەردەی ددانی سادە.

دید (Vision) دیدمان بریتییە لە: بەرهەمهێنانی دابینکەری چاودێری تەندروستی دەم کە ڕێبازێکی گشتگیری تەندروستی گشتی بۆ چاودێری تەندروستی و بەڕێوەبردنی نەخۆشانی خاوەن نەخۆشی و بارودۆخەکانی پەردەی ددان پەیڕەو بکات.

ئامانجەکان (Objectives)

• پەرەپێدانی ئارەزوو بۆ پاراستنی تەندروستی و یەکپارچەیی شانەکانی پەردەی ددان.
• هاندانى خوێندکاران بۆ پەرەپێدانى ویست و لێهاتوویى بۆ خۆپاراستن لە نەخۆشییەکانى پەردەی ددان.
• پەرەپێدانى هۆشیارى لەسەر کاریگەرییە جیاوازەکانى هەموو لایەنە کلینیکییەکانى دیکە لەسەر تەندروستیی شانەکانی پەردەی ددان.
• پەرەپێدانی توانای دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پەردەی ددان لە چوارچێوەی کاری ددانپزیشکیی گشتیدا.
• دابینکردنی پڕۆگرامەکانی پەروەردەیی بۆ مەشقدان بە خوێندکارانی ددانپزیشکیی پێش-دەرچوون، خوێندکارانی دەرچووی خوێندنی باڵا و پسپۆڕانی ددان لەسەر زانیاری و لێهاتووییەکانی پڕاکتیزەکردنی کلینیکی ئەمڕۆیی پەیوەست بە دەستنیشانکردن، چارەسەرکردن و خۆپاراستن لە نەخۆشییەکانی پەردەی ددانی مرۆڤ، هەروەها مەشقدان لەسەر دانان و پاراستنی چاندنی ددانی ناو ئێسک (endosseous dental implants).
• پێشخستنی تێگەیشتن لە پەیوەندییە ناوەکییەکانی نێوان چەمکە بنەڕەتییەکان لە لێوەکۆڵینەوە و بوارەکانی تری تەندروستی دەم.
• دابینکردنی خزمەتگوزاریی چاودێری تەندروستی پەردەی ددان و پەروەردە بۆ کۆمەڵگا و پیشەی ددانپزیشکی.
• هاندان و ئەنجامدانی توێژینەوەی کلینیکی و تاقیگەیی لەسەر نەخۆشییە بڵاوەکان (epidemiology)، هۆکار و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پەردەی ددان و دەور و پشتی چاندنی ددان (peri-implant diseases) لە مرۆڤدا.
• بەهێزکردنی چالاکییە پەروەردەیی و لێکۆڵینەوەییە هاوبەش و فرە-پسپۆڕییەکان لەگەڵ پڕۆگرام/دامەزراوە ناوخۆیی و دەرەکییەکان.

نەشتەرگەریی دەم (Oral Surgery)

نەشتەرگەریی دەم پسپۆڕییەکە لە بواری پزیشکی و ددانپزیشکیدا کە سەرنج دەخاتە سەر دەستنیشانکردن، چارەسەرکردنی نەشتەرگەریی و بەڕێوەبردنی نەخۆشی و ناڕێکییەکانی ڕووخسار و شەویلگەکان. بەشی نەشتەرگەریی دەم ڕاهێنراون بۆ چارەسەرکردنی برین، کەموکوڕییە زگماکی و بەدەستهاتووەکان و ناڕێکییەکان، هەوکردنی ڕووخسار، شێرپەنجەکانی ناوچەی سەر و مل، هەروەها بۆ ئەنجامدانی دەرهێنان (extractions)، دانانی چاندنی ددان (dental implants)، و سڕکردنی ددان و هێورکردنەوە (dental anesthesia and sedation).

ئامانجی سەرەکی پڕۆگرامی خوێندنی پێش-دەرچوون بریتییە لە دابینکردنی ڕاهێنانی تیۆری (didactic) و کلینیکی لە نەشتەرگەریی ددان و ئێسکی سادەی ناوچەی ددان، بەڕێوەبردنی ئەو نەخۆشانەی بارودۆخی پزیشکییان ئاڵۆزە (medically compromised patients)، سڕکردنی ناوچەیی (local anesthesia) و هێورکردنەوە، و کۆنترۆڵکردنی ئازار.

بنەماکانی ڕێنماییکەری پڕۆگرامەکانمان بریتین لە: بەزەیی (compassion)، ڕێز و گرنگیدان بە بەهای سروشتی نەخۆشان، پێوەرە ئەخلاقی و ڕەوشتییە بەرزەکان، پابەندبوون بە پراکتیکی کلینیکی پشت بەڵگە (evidence-based clinical practice)، و لێهاتوویی تەکنیکی لە تەواوی مەودای پیشەکەدا.

دید (Vision)

• ئەوەیە کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی وەک پێشەنگێک لە پەروەردە، توێژینەوە، چاودێری نەخۆش و خزمەتگوزاریدا بناسرێت.
• ئەوەیە کە ببێتە سەنتەرێکی ناسراوی نێودەوڵەتی کە پابەند بێت بە نایابیی ئەکادیمی و پیشەیی لە زانستەکانی وێنەگرتنی سەرو-ڕووخسار و شەویلگە (craniofacial imaging)، دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکانی دەم (oral diagnostics)، پاتۆلۆژیای دەم (oral pathology) و نەشتەرگەریی دەم و شەویلگە و ڕووخسار (oral/ maxillofacial surgery).

ئەرک (Mission)

• ئەوەیە کە بە ناوبانگ بێت بە پەروەردەی ددانی داهێنەر، پابەندبوون بە فرە-کولتووری، دۆزینەوە، گواستنەوەی زانستی زانستی، لێهاتوویی باڵای دەرچووانمان و بەرزترین ئاستی چاودێری و خزمەتگوزاری نەخۆش.
• دابینکردنی پەروەردە و ڕاهێنانی کوالیتی بەرز لە ڕێگەی دروستکردن، پاراستن، یەکخستن، بڵاوکردنەوە و بەکارهێنانی زانیاری لە وێنەگرتنی سەرو-ڕووخسار و شەویلگە، نەشتەرگەریی دەم و شەویلگە و ڕووخسار، و پاتۆلۆژیای دەم/پزیشکیی دەم.

ئامانجەکان (Objectives) دابینکردنی پەروەردەی خوێندنی باڵای کوالیتی بەرز کە ببێتە هۆی بڕوانامەی بۆرد لە نەشتەرگەریی شەویلگە و ڕووخسار (maxillofacial surgery)، و گەیشتن بەم ئامانجە لە ژینگەیەکدا کە پشتیوانی فیکری و سۆزداری پێویست بۆ بوون بە نەشتەرگەرێکی لێهاتوو و کاریگەر دابین بکات. لەگەڵ تەواوکردنی پڕۆگرامەکەدا، پێویستە نیشتەجێکار (resident) بتوانێت:

• نەخۆشان هەڵسەنگێنێت و بەڕێوەبەرێت کە خاوەنی کۆمەڵێک کێشەی نەشتەرگەریین لە قۆناغەکانی پێش-نەشتەرگەری تاوەکو دوای-نەشتەرگەری.
• تێگەیشتنێکی بنەڕەتی لە پاتۆفیزیۆلۆجیا و مێژووی سروشتیی نەخۆشییە نەشتەرگەرییەکان هەبێت و ئاشنا بێت بە ڕێکارە بنەڕەتییەکانی ژووری نەشتەرگەری.
• لێهاتوو بێت لە بەڕێوەبردنی نەخۆشانی نەشتەرگەری و فێرکردنی بنەماکانی بەڕێوەبردنی نەخۆش بە نیشتەجێکارانی بچووکتر و خوێندکاران.
• زانیارییەکی گشتگیری لەسەر نەخۆشییە نەشتەرگەرییەکان و بەکارهێنانی گونجاوی ئەم زانیارییە لە بارودۆخی کلینیکیدا هەبێت.
• زانیارییەکی کارا لەسەر پسپۆڕییە لاوەکییەکانی تری نەشتەرگەری و توانای سەرپەرشتیکردن و ڕێنماییکردنی بەڕێوەبردنی نەخۆشانی بە توندی نەخۆش یان بریندار بەدەست بهێنێت.
• ئاشنا بێت بە نوێترین توێژینەوەی نەشتەرگەری.
• لێهاتوویی تەکنیکی، بڕیاری کلینیکی و تێگەیشتنێکی پتەو لە زانیاری نەشتەرگەری نیشان بدات کە گونجاو بێت بۆ پراکتیکی سەربەخۆی نەشتەرگەریی شەویلگە و ڕووخسار.
• ئاستی زانیاری و لێهاتوویی تەکنیکی پێویستی هەبێت بۆ بەسەرکەوتوویی تێپەڕاندنی تاقیکردنەوەی بۆردی ئەمریکی بۆ نەشتەرگەریی دەم و شەویلگە و ڕووخسار (American Board of Oral and Maxillofacial Surgery).