ستافێ ئەکادیمی

May 31, 2026, 10:56 a.m.
شكري حجی صالح (دكتورا) راگری کۆلێژا زانستێن ئەندازیاریا چاندنێ
پروفیسور
پرۆفیسور د زانستێن فێقى دا

بيستانكارى
كولیژا زانستێن ئەندازیاریا چاندنێ
زانکۆیا دهۆك

سلاڤ و رێز! ئەز د. شوکری حاجی سالح، پروفیسور و شارەزاییا من د بوارێن چاندنێ، باخچەڤانیێ و پۆمۆلۆژیێ (زانستێن فێقی) دایە. نها، ئەز شانازیێ دکەم ب کارکرنێ وەک ماموستا ل زانکۆیا دهۆکێ، ب تایبەتی د ناڤ کۆلیژا چاندنێ، پشکا بیستانکاریێ ل هەرێما کوردستانێ - عیراقێ. ژ دەرفەتێ م بدەمێ، کو دێ وە ببەمە گەشتەکێ د ناڤ ژیانا خوە یا ئەکادیمی و ئارمانجێن خوە دا.

دیتنەکا گشتی
رێکا من یا ئەکادیمی ل سالا 1998ێ دەستپێکر، دەمێ کو ئەز ل پشکا بیستانکارى ل زانکۆیا دهۆکێ وەک هاریکارێ ڤەکۆلەر دەست ب کار بوویم. ب درێژاهیا سالان، من ب جدی خواندنا خوە یا بلند دوماهیک ئینا، و ب باوەرناما ماستەرێ ل سالا 2003ێ و دوکتۆرایێ ل سالا 2012ێ، هەردوو ژ زانکۆیا دهۆکێ. ل سالا 2016ێ، من پۆستێ هاریکارێ راگرێ کۆلیژا زانستێن ئەندازیاریا چاندنێ وەرگرت، و هەتا سالا 2020ێ ل وێرێ خزمەت کر. ل مەها 10 یا سالا 2022ێ، من ب شانازی ڤە پۆستێ راگرێ کۆلیژا زانستێن ئەندازیاریا چاندنێ ل زانکۆیا دهۆکێ وەرگرت.

ب پتر ژ نۆزدە سالێن ئەزموونا وانەگۆتنێ، ئەز سۆپاسیار و پابەندم ب پێشکێشکرنا زانینێ د بوارێن جودا یێن چاندنێ دا بۆ قوتابیێن خوە. وەک سەرپەرشتێ قوتابیێن ماستەر و دوکتۆرایێ، ئەز گەلەک دلخۆشم ب رێڤەبرنا قوتابیێن حەزکەر د رێکا وان یا ئەکادیمی دا. ب سەر ڤێ چەندێ را، ئەز قوتابیان رێڤە دبەم د جێبەجێکرنا پرۆژێن بیستاکاری دا و هاریکاریا قوتابیێن خواندنا بلند د کومکرنا داتایان، کورتکرن و شیکارکرنا وان دا.

بخێرهاتن، ئەکادیمیکارێن هێژا و باخچەڤانێن داهاتی! پتر ژ دوو دەهەیانە، من شانازییا وێ چەندێ هەبوویە کو حەزا بیستانکارىێ ل دەف قوتابیێن زانکۆیا دهۆکێ پەروەردە بکەم. ئەڤ رێبازە باوەریا کویر ب شیانێن پەروەردێ بۆ بهێزکرن و ئیلهامبەخشینێ ل دەف من چاند. ئەڤرۆ، ئەز گەلەک ب دلخۆشی ڤە فەلسەفا وانەگۆتنا خوە د گەل وە پشکدار دکەم، کو تێکەلەیەکا ژ ئەزموون و باوەریا کەسایەتی یە، و ب ئارمانجا وێ چەندێ یە کو رێبازا فێربوونا وە ب دەولەمەندترین شێوە بیت.

پەروەردە: گەشتەکە، نە جهەکێ گەهشتنێ یە
پەروەردە، ل بنگەهێ خوە، گەشتەکا ڤەکۆلین و دیتنێ یە. وەک ئەریستۆ گۆتی، ئەڤە ل سەر "مەشقدان و بکارئینانا هەمی شیانان ب شێوەیەکێ تەمام" یە. وەک پەروەردەکرنا شیانێن ناڤا هەمی قوتابیان د بینم بۆ بوون ب کەسایەتیەکێ ب هەمەلایەنە د ناڤا جڤاکی دا. رۆلا من، ل ڤێرێ، ئەوە کو وەک رێڤەبەرەکێ کار بکەم، کو حەزێ بۆ فێربوونێ و ئامرازێن پێدڤی بۆ تێپەراندنا جیهانا سەرنجراکێشا باخچەڤانیێ پەروەردە بکەم.

فێربوون: ڤەکۆلینەکا هەڤکارانەیە
ئەز پەروەردێ وەک رێیەکا دوو لایەنە د بینم، ڤەکۆلینەکا هەڤکارانەیە کو هەردوو قوتابی و ماموستا ب چالاکی پشکداریێ تێدا دکەن. رۆژێن فێرکرنا ل بیرا گرتنێ و وانەیێن بێ دەنگ چووینە. پۆلێن من جهێن گەش و چالاکن بۆ گەنگەشێ، ل وێرێ ئەز هاندانێ ددەم بۆ پرسیاران، رەهەندێن جودا، و راددەیەکێ باش ژ حەزا زانینێ. ب چوونا د ناڤا "چما"یا پشت "چی" یێ دا، ئەم دێ دەست ب تێگەهشتنەکا کویرتر یا جیهانا سەرنجراکێشا بیستانکاریێ بکەین وگرنگیێ د دەمە بابەتێن ل خوارێ:

  1. بەرهەمێ فێقیێ بچيك
  2. بەرهەمێ فێقیێ بەرك رەق
  3. بەرهەمێ فێقیێ بەلك وەرين
  4. ديزاينكرن و شروڤەكرنا ڤەكولينێن چاندنێ
  5. ئامارا زيندەوەرى

  • كونفرانسێن زانستی، و ورك شوب و كورسێن مەشقكرنێ.

البحث العلمي

  • "کاریگەرییا ناڤپۆشێ تۆڤی، ترشا جیبرێلیک و چینکرنێ لسەر شینبوون و گەشەیا نەمامێن قەیسییان. (Prunus Armeniaca L)." Duhok Agriculture J. Duhok Univ., Vol. 9, No.2 pp 76-82, 2006.
  • "کاریگەرییا دەمێن چاندنێ، سەربرین و هندەک رێکخەرێن گەشەکرنێ لسەر گەشە، پۆد و بەرهەمێ تۆڤێن بامیێ. (Abelmoschus Esculentus L.M.)." Duhok Agriculture J. Duhok Univ., Vol. 9, No.2 pp 83-88, 2006.
  • "کاریگەرییا ئاسنێ کیلاتکری، تاشکێن ئاسنی و گۆگردێ لسەر تایبەتمەندیێن رووەکی، بەرهەم و فێقیێن توورێ فەرەنگان (Fragaria x ananassa Duch) جورێ کادۆنکا." Sulaimani Agriculture JZS (2015) 17- 4 (Part-A).
  • "کاردانەوا فێقیێ حەرمۆکێ جورێ BUTIRRA PRECOCE MORETTINI بۆ KMNO4، خومرەیا نانی د دوو دەمێن عەمبارکرنێ دا." Zakho Science J. Zakho Univ., Vol. 3(A), No.2 pp 205-214, December, 2015.
  • "کاریگەرییا GA3 و ژێدەرا ریشالێن شرین لسەر هندەک تایبەتمەندیێن عەمبارکرنا فێقیێن حەرمۆکێ (Pyrus communis L.) جورێ Le-Conte." Duhok Agriculture The 2nd Scientific Agricultural Conference 26 and 27th April, 2016.
  • "کاریگەرییا میدیایێن چاندنێ و تەرکیزێن بەنزایلئادەنین (BA) د میکرۆپرۆپاگەیشنا سێ جورێن بنکێن گێلاسێ دا (دامەزراندن و زێدەکرن)." Baghdad Sciences International Journal for Sciences and Technology (IJST)10 (2305-9346).
  • "کاردانەوا هندەک تایبەتمەندیێن گەشەیا رووەکی یێن نەمامێن خاسکێ (Prunus persica L.) جورێ دیکسیرێد بۆ پڕژاندنا گەلا ب یۆریا و هندەک رێکخەرێن گەشەکرنێ." Duhok Agriculture J. Duhok Univ., Vol.23, No.1 pp 65-76, 2020.
  • "کاردانەوا دارێن خاسکێ یێن دیکسیرێد بۆ بکارئینانا گۆگرد و ئاسنی." Al-Qadisiyah, Iraq Agriculture IOP Conference Series: Earth and Environmental Science Volume 553, 2020, 1st SCINTIFIC INTERNATIONA L VIRTUAL AGRICULTURAL CONFERENCE 31 May- 1 June 2020, AlQadisiyah, Iraq.

بخێرهاتن، ڤەکۆلەرێن هێژا و حەزکەرێن باخچەڤانیێ! ئەڤ پشکە دێ بەحسێ کار و خەونێن من یێن ڤەکۆلینێ کەت، و هەروەسا حەزا من ژی بۆ رێڤەبەریا نڤشێن بهێت یێن زانایان. وەک ماموستایەکێ زانکۆیی یێ سۆپاسیار بۆ پێشڤەبرنا زانینێ و پەرورەرکرنا زانایێن داهاتی، من گەلەک حەز ژ هەڤکاریکرنێ دگەل هەڤکار و قوتابیان هەیە بۆ پێکئینانا بەشداریکرنێن گرنگ د بوارێن مە یێن ڤەکۆلینێ دا.

ب هۆکاریا حەزا زانینێ: ئارمانجێن من یێن ڤەکۆلینێ
فەلسەفا من یا ڤەکۆلینێ ل سەر گیانێ هەڤکاریکرنێ و نوژەداریکرنێ رادوەستیت. ئەز هەول ددەم دگەل هەڤکارێن خوە یێن بەرێز ل کۆلیژا زانستێن ئەندازیاریا چاندنێ و جهێن دی کار بکەم، و ژینگەهەکا هەڤکار دروست بکەم کو سنوورێن زانینێ ببەزینیت. سەرنجا مە یا هەڤپشک؟ بلندکرنا تێگەهشتنا مە ل سەر باخچەڤانیێ و داهاتوویا بوارێ مە. خەباتا ب زەحمەت، راستگۆیی، خزمەت، کارێ تیمی و هەڤکاریکرن پرەنسیپێن سەرەکی نە یێن کو ڤێ گەشتێ رێڤە دبەن.